00 · Özet
İlk halka zincirin en zayıf yeri
Türkiye'de kimlik kartı, pasaport ve sürücü belgesi için verilen yüz fotoğrafı bugün herhangi bir yerde basılmış bir kâğıt olarak nüfus müdürlüğüne gelir. Memur kâğıdı tarar ve başvuru sahibine geri verir. Aynı gişede parmak izi canlı alınırken yüz, kaynağı hiçbir şekilde doğrulanmamış bir baskı olarak sisteme girer.
Bu fotoğraf sonra her yerde güvenilir referans olarak kullanılır. ÖSYM sınav kimliğinde ve Millî Savunma Bakanlığı e-Yoklama'da onu doğrudan alır. Bankalar, operatörler ve ödeme kuruluşları uzaktan kimlik doğrulamada çipteki bu fotoğrafla karşılaştırma yapar. Avrupa'nın sınır kapıları 2026'dan beri her Türk yolcunun yüzünü canlı çekip pasaport çipindeki bu görüntüyle eşleştirir. Zincirin ilk halkası zayıfsa sonraki bütün halkalar o zayıflığı devralır.
Dünya bu sorunu 2018'den beri tartışıyor. O yıl Almanya'da bir aktivist grup, bir üyesinin yüzünü AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi'nin yüzüyle birleştiren basılı bir fotoğrafla gerçek bir Alman pasaportu aldı. Almanya 1 Mayıs 2025'ten beri basılı fotoğraf kabul etmiyor. Yunanistan Aralık 2025'te, Slovenya Nisan 2026'da benzer bir dijital zinciri zorunlu yaptı. Sri Lanka 2015'ten beri pasaport için basılı fotoğraf almıyor. Avrupa Birliği ise Schengen vizesinde başvuru anında canlı çekilmiş yüz görüntüsünü zorunlu kılan kuralı yürürlüğe koymaya hazırlanıyor.
Bulgular
- 01Dünyada fotoğrafı devlete ulaştırmanın beş yolu var: gişede canlı çekim, kayıtlı sağlayıcıdan güvenli aktarım ve kod, vatandaşın yüklediği dijital dosya, çipi okuyan uzaktan uygulama ve kayıttaki fotoğrafın yeniden kullanımı. İncelenen ülkelerin büyük çoğunluğu fotoğrafı gişede canlı çekiyor.
- 02Güçlü bir fotoğrafçılık sektörü olan ülkeler gişe çekimini sağlayıcı kanalıyla birleştiriyor. Almanya'da fotoğrafların yaklaşık %40'ı sertifikalı buluttan geliyor. Sektörü dışarıda bırakan ülkeler (Belçika) ya da yalnız sektöre bırakan ülkeler (Fransa, 2011) uzun süren çatışma ve yarım kalmış güvenlik yaşadı.
- 03Teknoloji tek başına yetmedi. Başarılı geçişlerin hepsinde önce hukuki dayanak, ulusal teknik şartname ve fotoğrafçılarla uzlaşma geldi. Hollanda'da yasa ve altyapı hazırlığı 2020'deki saha çalışmasından 2028'e uzandı.
- 04Türkiye'nin elinde parçaların çoğu zaten var: merkezi kişiselleştirme, yerli çip işletim sistemi (AKiS), e-Devlet'te NFC ile kimlik okuma, Göç İdaresi'nin canlı yüz eşleştirmesi ve bankacılık, telekom ve ödeme alanında 2021–2026 arasında yazılmış NFC ve canlı yüz kuralları.
- 05Türkiye'nin açığı ilk halkada: basılı fotoğraf, morph tespitinin olmaması, ulusal tek bir fotoğraf şartnamesinin olmaması ve yayımlanmış istatistik bulunmaması. NVİ'nin iki resmî metni bile aynı fotoğrafı farklı tanımlıyor.
Önerinin kısası
Türkiye için üç kanallı, tek kodlu ve tek şartnameli bir model öneriyoruz. Birinci kanal NVİ gişesinde canlı çekimdir ve her vatandaş için ücretsiz ya da düşük ücretli bir seçenek olarak kalır. İkinci kanal kayıtlı fotoğrafçılardır: fotoğrafı sertifikalı yazılımla çekip imzalı olarak yurt içindeki devlet bulutuna gönderirler, vatandaş da kodu e-Devlet'te kendi kimliğine bağlar. Üçüncü kanal yalnız yenilemeler için bir pilottur: e-Devlet uygulaması kimlik kartının çipini okur, canlı çekim yapar ve yeni görüntüyü çipteki fotoğrafla karşılaştırır. Üç kanal da aynı kalite kapısından, önceki fotoğrafla eşleştirmeden ve morph tespitinden geçer.
- Taramayı kaldırın. Kimlik Kartı Yönetmeliği'nin 9. maddesindeki "taranarak" hükmünü dijital kaynak hükmüyle değiştirin; pasaport ve sürücü belgesi düzenlemelerini aynı pakette güncelleyin.
- Tek şartname yayımlayın. NVİ, TSE ve Siber Güvenlik Başkanlığı birlikte ulusal bir biyometrik fotoğraf teknik şartnamesi çıkarsın; her kamu portalı ona atıf yapsın.
- Gişede canlı çekimi standart yapın. Parmak izinin zaten alındığı gişeye ICAO uyumlu bir kamera ekleyin; ücret şeffaf ve düşük olsun.
- Fotoğrafçılara kayıtlı bir kanal açın. e-Devlet ile kimliği doğrulanmış kayıt, sertifikalı çekim yazılımı, cihazda imzalanan ham kare, yurt içinde barınan bulut.
- Tek kod, bütün belgeler. Bir çekim kimlik, pasaport, ehliyet ve ikamet izni için belirli bir süre (6–12 ay) geçerli olsun.
- Çekim sonrası işlemleri sınırlayın. Sağlayıcının fotoğraf üzerinde yapabileceği işlemler ICAO'nun izin verdiği işlemlerle sınırlı olsun ve yönetmelikte tek tek sayılsın.
- Her başvuruda karşılaştırın. Önceki fotoğrafla 1:1 eşleştirme ve morph tespiti uygulayın; şüpheli vakalar için bildirim kanalı açın.
- Uzaktan yenilemeyi pilotla başlatın. Yalnız çipli kimliği olan yetişkinler için; teslimde biyometrik doğrulama şartıyla.
- Hukuku önce yazın. 5490 sayılı Kanun'un biyometrik veri tanımına yüz görüntüsünü ekleyin; saklama, silme ve 1:N arama yetkisinin sınırlarını kanunla belirleyin.
- Ölçün ve yayımlayın. Başlangıçta MERNİS fotoğraf arşivinde kalite ve tekilleştirme denetimi yapın; sonra kanal payları, ret oranları ve demografik performansı her yıl açıklayın.
01 · Sorun
Basılı fotoğraf neden artık yetmiyor
Fotoğraf bugün sisteme nasıl giriyor
Kimlik kartı başvurusunda 15 yaş üstündeki her başvuru sahibi nüfus müdürlüğüne son altı ay içinde çekilmiş bir biyometrik fotoğrafla gelir. Kimlik Kartı Yönetmeliği'nin 9. maddesi yöntemi açıkça yazar: "biyometrik fotoğraf taranarak sisteme kaydedildikten sonra başvuru sahibine iade edilir". Fotokopi ve bilgisayarda çoğaltılmış baskılar reddedilir, ama baskının kim tarafından, nerede ve nasıl üretildiği doğrulanmaz. Pasaport ve sürücü belgesinde de yöntem aynıdır. NVİ 2018'den beri üç belgeyi de kendisi düzenler ve kişiselleştirir.
Aynı gişede parmak izi canlı alınır ve çipte erişim korumasıyla saklanır. Yani zincirin dijital ve kriptografik kısmı güçlüdür; zayıf olan, yüzün sisteme girdiği ilk adımdır. NVİ kaynaklarının hiçbirinde canlı yüz çekimi, baskının kaynağını doğrulama ya da morph tespiti yazılımı geçmiyor.
Morph ve yapay zekâ
Morph, iki ya da daha fazla kişinin yüzünün tek bir görüntüde birleştirilmesidir. Birleştirilmiş fotoğrafla düzenlenen bir belge, yüzü fotoğrafta bulunan herkes tarafından kullanılabilir. Bologna Üniversitesi'nin 2014'teki "Magic Passport" çalışması, morph'ların hem insanları hem yüz tanıma sistemlerini kandırabildiğini gösterdi. Frontex'in 2019 konferansında sunulan bir araştırmada, morph olabileceğinden haberi olmayan katılımcılar 50/50 morph'u %68 oranında gerçek belge sahibi olarak kabul etti; temel bir uyarıdan sonra bile oran %21'de kaldı.
Yaygınlık bilinmiyor. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST) Ağustos 2025 rehberinde bunu açıkça yazıyor: "Morph'ların yaygınlığı bilinmiyor." Bilinen vakalar otomatik tespitle değil, geleneksel sınır ve göç süreçleriyle ortaya çıktı. Almanya Federal Kriminal Dairesi'nin belge uzmanı 2019'da kişisel olarak 5 ile 10 arası gerçek sınır vakası bildiğini, merkezi bir vaka veritabanı olmadığını söyledi. Finlandiya Ulusal Polis Kurulu Şubat 2026'da, başka bir kişinin fotoğrafının bir belgeye girdiği vakaların Finlandiya'da da yaşandığını ve yapay zekânın morph üretimini herkesin erişimine açtığını yazılı olarak bildirdi.
Yapay zekâ sorunu morph'un ötesine taşıdı. Şubat 2024'te bir gazetecilik araştırması, bir yeraltı sitesinin 15 dolara yapay zekâ ile sahte kimlik görüntüsü ürettiğini ve bunlardan birinin bir kripto borsasının uzaktan kimlik doğrulamasını geçtiğini belgeledi. Avustralya İçişleri Bakanlığı Nisan 2025'te, vize uygulamasında ekrandan fotoğraf çekme, emülatörle görüntü değiştirme ve yapay zekâ ile bir yüzü başka bir kafaya yerleştirme girişimleri gördüğünü, bunların çoğunun aracı acentelerden geldiğini açıkladı.
NVİ'nin kendi kayıtları
Türkiye'de morph istatistiği yok. Ama NVİ'nin yayımlanmış talimatları, kâğıt fotoğraf zincirinin zayıflıklarını kurumun kendisinin tespit ettiğini gösteriyor:
- 12.03.2019: Nüfus müdürlüğünde verilen fotoğraf ile MEB sürücü sertifikasındaki fotoğrafın farklı kişilere ait olduğu halde sürücü belgesi düzenlendiği anlaşıldı; memurlara iki fotoğrafı karşılaştırma talimatı verildi.
- 14.03.2018 ve 13.12.2023: Biyometrik fotoğrafların hâlâ usulüne uygun alınmadığı tespit edildi; personel hakkında disiplin soruşturması öngörüldü.
- 23.08.2019: Kamu Denetçiliği Kurumu başvurusu üzerine, taramada kullanılan fotoğraf ve imza formlarının "kötü niyetli üçüncü kişilerin" eline geçebileceği gerekçesiyle iade edilmesi istendi.
- 11.10.2021: Kişinin kaydın sahibi olup olmadığına dair tahkikatların MERNİS tahkikat modülünden yürütülmesi istendi; modülün kullanılmadığı tespit edilmişti.
- 17.01.2020 (NVİ İstanbul): Farklı ebat ve fonda fotoğraf getirilirse başvurunun tamamlanamadığı ya da kartın üretim sırasında kalite kontrolden geçemeyip iptal edildiği, vatandaşın yeniden başvurmak zorunda kaldığı duyuruldu.
Ölçülen kalite
Basılı fotoğrafların kalitesine dair resmî bir Türkiye verisi yok. En sağlam yabancı veri Hollanda'dan geliyor. Hollanda İçişleri Bakanlığı'nın 2020 saha çalışmasında, 2014–2016 kalite örneklemesindeki basılı fotoğrafların yalnız %41'i (1.816'da 737) ulusal fotoğraf standardına uyuyordu. Gişede canlı çekimde oran %53'e, en iyi düzende %72'ye çıktı ve işlem süresi %8–37 kısaldı.
Türkiye için yayımlanmış bir ölçüm bulamadık; aşağıdaki sayılar bizim. vesikalik.com.tr'ye 17 Temmuz–17 Ekim 2026 arasında NVİ ölçüsünde yüklenen 3.315 fotoğrafı, NVİ'nin yazılı fotoğraf kurallarını uygulayan kendi denetim yazılımımızla değerlendirdik. Bu bir şirket ölçümüdür ve bağımsız olarak doğrulanmamıştır; yine de vatandaşın ilk denemede getirdiği fotoğrafın durumunu gösteriyor.
En sık başarısız denetimler (3.315 fotoğraf; bir fotoğrafta birden fazla olabilir):
Son satır ayrıca önemli: 50 dosya, bir fotoğrafın değil bir ekranın görüntüsüydü. Kaynağı belirsiz dosyalar bugün de sisteme girmeye çalışıyor.
Tek fotoğraf, birçok kurum
Türkiye fiilen "bir kez çek, çok kez kullan" ilkesine geçti. ÖSYM 7 Ekim 2020'den beri adayın fotoğrafını kimlik kartından alıyor; aday dosya yüklemiyor, fotoğrafı olmayan aday başvuru merkezinde web kamerasıyla çekiliyor. MSB e-Yoklama'da açık rızayla sistemde kayıtlı biyometrik fotoğraf otomatik geliyor. BDDK'nın 2021 yönetmeliği, BTK'nın Haziran 2026 değişikliği ve TCMB'nin Eylül 2026 düzenlemesi uzaktan kimlik doğrulamayı NFC ile çip okumaya ve canlı görüntüyle karşılaştırmaya dayandırdı. Bu kuralların hepsi çipteki fotoğrafa güveniyor. Bankanın karşılaştırdığı fotoğraf da gişede taranan kâğıttan gelir.
Aynı fotoğrafın beş farklı tanımı
Türkiye'de tek bir biyometrik fotoğraf şartnamesi yok. NVİ İstanbul'un duyurusu (17.01.2020) 50×60 mm ve beyaz fon ister, 35×45 mm'ye kesilmemesini özellikle hatırlatır. NVİ'nin 2018'de hazırlayıp 2023'te bütün illere yeniden gönderdiği talimat eki ise ebat vermez; yüz yüksekliğini 32–36 mm ve fotoğrafın %70–80'i olarak tanımlar ve açık renk saçta orta tonda gri fon önerir. Bu iki tanım aynı fotoğrafta birlikte sağlanamaz.
02 · Dünyadaki modeller
Fotoğrafı devlete ulaştırmanın beş yolu
Ülkeler fotoğrafın kaynağını beş farklı biçimde güvence altına alıyor. Çoğu ülke birden fazlasını birlikte kullanıyor; aşağıdaki katalogda her ülkenin hangi yolları kullandığı ayrı ayrı işaretli.
| Model | Nasıl işler | Örnekler | Güçlü yanı | Zayıf yanı |
|---|---|---|---|---|
| Canlı çekim | Fotoğraf başvuru sırasında resmî dairede, parmak iziyle aynı anda çekilir. | İsveç, Norveç, Çekya, Macaristan, Portekiz, Malta, Lihtenştayn, Azerbaycan, Hindistan, Brezilya, Güney Afrika | Dışarıdan görüntü girmez; morph riski kaynağında kapanır. | Gişe kapasitesi ve süresi; çocuklar, yaşlılar ve kırsal erişim için ek düzen gerekir. |
| Sağlayıcı + kod | Kayıtlı fotoğrafçı ya da kabin fotoğrafı güvenli bir sisteme gönderir; vatandaşa bir kod verilir, daire fotoğrafı kodla çeker. | Almanya, Slovenya, Yunanistan, Fransa (ehliyet), Finlandiya, Hollanda (ehliyet), Sri Lanka, Çin, Makao | Gişe yükü azalır, fotoğrafçılar zincirde kalır, kâğıt ve tarama kalkar. | Sağlayıcının güvenilirliği; kayıt ve sertifika düzeni olmadan izlenebilirlik zayıf kalır. |
| Dijital yükleme | Vatandaş dijital dosyayı çevrim içi başvuruya yükler; sistem ve personel kontrol eder. | Birleşik Krallık, ABD, Yeni Zelanda, Polonya, Japonya, Kore, Tayvan, Singapur, Suudi Arabistan | En kolay ve en ucuz yol; çevrim içi başvuruyu mümkün kılar. | Dosyanın kaynağı bilinmez; manipülasyon kontrolü sonradan yapılır. |
| Uzaktan uygulama | Resmî uygulama belgenin çipini NFC ile okur, canlılık testli çekim yapar, yeni yüzü çipteki fotoğrafla karşılaştırır. | BK (ETA, ID Check), İrlanda (MyGovID), ABD (ESTA Mobile), Avustralya (myID), Pakistan (Pak-ID) | Evden işlem; güvenilir bir referansla bağlanmış canlı görüntü. | Enjeksiyon ve sunum saldırıları; NFC'siz telefonlar; bağımsız test şart. |
| Kayıttan kullanım | Daha önce güvenle alınmış fotoğraf belirli bir süre içinde başka belgede yeniden kullanılır. | Portekiz, Hırvatistan, Litvanya, Avusturya, Suudi Arabistan, BK (DVLA), Türkiye (ÖSYM, MSB) | Yeni fotoğraf ve masraf yok; vatandaş için en kolay yol. | İlk fotoğrafın güvenilirliğine bağlı; süre sınırı ve dönemsel yenileme gerekir. |
| Basılı fotoğraf | Vatandaş baskıyı getirir, daire tarar. | Türkiye, Avusturya, Danimarka, Hollanda (bugün), Fransa (CNI, pasaport), Mısır | Alışkanlık; altyapı gerektirmez. | Kaynak doğrulanamaz; baskı ve tarama morph izlerini siler, kaliteyi düşürür. |
NIST'in Ağustos 2025 rehberi bu yolları güvenlik sırasına koyuyor: önce yüz yüze canlı kayıt; sonra belediyede ya da postanede çalışan, fotoğrafı doğrudan ve güvenli biçimde ileten sertifikalı fotoğrafçılar; en son kriptografik koruması ve sunum saldırısı tespiti olan gözetimsiz kabinler ya da enjeksiyon saldırılarına karşı korunan uygulamalar. Vatandaşın kendi yüklediği dosya "daha yüksek riskli" sayılıyor ve ek önlem isteniyor.
Avrupa zinciri kapatıyor: Almanya, Slovenya ve Yunanistan basılı fotoğrafı kaldırdı, AB vize başvurusunda canlı çekimi kural yapıyor, Finlandiya vatandaşın kendi fotoğrafını göndermesini kaldıran bir yasa tasarısını görüşüyor. ABD ise ters yöne gidiyor: Dışişleri Bakanı 29 Eylül 2026'da, 2027'den itibaren ilk pasaport başvurusunun da tamamen çevrim içi olacağını ve vatandaşın fotoğrafını "evinde telefonla" çekebileceğini açıkladı. Türkiye bu iki yön arasında bilinçli bir tercih yapmak zorunda.
03 · Öne çıkan örnekler
Türkiye'ye en çok şey söyleyen uygulamalar
Almanya · E-Passbild
1 Mayıs 2025'ten beri kimlik kartı, pasaport ve oturum kartı için yalnız elektronik fotoğraf kabul ediliyor; istisnai kâğıt dönemi 31 Temmuz 2025'te bitti. Vatandaş ya dairede Bundesdruckerei'nin PointID terminalinde (6 €) çekiliyor ya da kayıtlı bir fotoğrafçıya gidiyor. Fotoğrafçı görüntüyü uçtan uca şifreli olarak BSI sertifikalı bir buluta yüklüyor ve vatandaşa Data-Matrix kodlu bir çıktı veriyor. Şifre çözme anahtarı yalnız bu kodda duruyor. Daire kodu okuyup fotoğrafı çekiyor, bulut fotoğrafı hemen, en geç altı ayda siliyor.
Fotoğrafçı buluta Alman e-kimliğiyle kaydoluyor ve her yüklemeden önce yeniden kimlik doğruluyor. Her fotoğrafa fotoğrafçının takma adı ekleniyor, aktarım kayıtları 10,5 yıl tutuluyor; usulsüzlük şüphesinde takma ad çözülebiliyor. Haziran 2026 itibarıyla 6.500 dairenin yaklaşık 4.950'sinde PointID var; fotoğrafların yaklaşık %40'ı buluttan geliyor.
Bu model ilk tasarım değildi. 2020'deki ilk taslak fotoğrafın yalnız dairede çekilmesini öngörüyordu (yaklaşık 11.000 terminal). Fotoğrafçılar ve fotoğraf perakendecileri itiraz edince sağlayıcı kanalı eklendi.
Slovenya · e-fotograf
2 Nisan 2026'dan beri kimlik kartı ve pasaport başvurusunda kâğıt fotoğraf yerine bir referans numarası veriliyor. Numarayı yalnız kayıtlı e-fotoğrafçı üretebiliyor. Fotoğrafçı İçişleri Bakanlığı'nın sağladığı çekim uygulamasıyla çekip görüntüyü devletin deposuna kaydediyor; sistem kaliteyi kontrol ediyor. Fotoğrafçı yüzde dijital düzenleme yapamıyor ve görüntüyü en geç ertesi iş günü kendi cihazlarından siliyor; depoda saklama 6 ay.
Fotoğrafçılar zanaat odasının eğitimini alıyor ve devlet e-kimliği kullanıyor; bakanlık kayıtlı fotoğrafçıları belediye bazında yayımlıyor. Sistem 2008'den beri gönüllüydü; 2024'te kimlik kartlarının yaklaşık %60'ı zaten e-fotografla yapılıyordu.
Yunanistan · myPhoto
Fotoğrafçı devlet bulutuna fotoğraf ve imza görüntüsü yüklüyor, müşterinin telefonunu ya da e-postasını giriyor. Sistem vatandaşa SMS ve QR ile bir kod gönderiyor. Vatandaş vergi sistemi şifresiyle giriş yapıp kodu girer, görüntüyü önizler ve kabul ederse fotoğraf vergi numarasına bağlanır. Fotoğrafta kendisi yoksa reddedebiliyor. Kurumlar fotoğrafı vatandaşın izniyle birlikte çalışabilirlik merkezinden çekiyor. Bağlanmayan dosya iki haftada, bağlanan bir yılda siliniyor.
Hizmet 2022'de gönüllü başladı; 31 Aralık 2025'ten itibaren pasaport için zorunlu, kâğıt 31 Ocak 2026'ya kadar kabul edildi. Yeni kimlik kartında da kullanılıyor. Zayıf yanı: vergi kaydında fotoğrafçılık faaliyet kodu olan herkes "sertifikalı" sayılıyor ve dosya herhangi bir yerel kaynaktan yüklenebiliyor.
Fransa · e-photo ve 2011 dersi
Kimlik kartı ve pasaportta belediyedeki yaklaşık 6.000 kayıt cihazı, onaylı fotoğrafçı ya da kabinden gelen baskıyı tarıyor. Ehliyet ve oturum izninde ise onaylı nokta fotoğraf ve imzayı ANTS sistemine gönderiyor, vatandaşa tek kullanımlık bir kod veriliyor. 2023'te 2,7 milyon ehliyet ve 1,2 milyon oturum izni bu zincirden çıktı; 7 milyon pasaport ve 8,1 milyon kimlik kartı ise hâlâ basılı fotoğrafla.
2009'da 3.211 belediye istasyonunda kamera vardı. 2011'de fotoğrafçıların "haksız rekabet" itirazı üzerine yasa belediyede çekim seçeneğini kaldırdı. Sonuç: en yüksek güvenlikli belgeler 15 yıldır taranmış kâğıtla, kırsalda fotoğrafçı bulma sorunu. Danıştay 2018'de bir selfie uygulamasının onay talebini reddetti.
Finlandiya · Fotoğraf kodu ve 2026 reformu
Stüdyo fotoğrafı polisin fotoğraf sunucusuna yüklüyor, vatandaş SMS ya da e-postayla bir kod alıp çevrim içi pasaport başvurusuna ekliyor. Dosya biçimi kararnameyle sabit: JPEG, en fazla 250 KB, 500×653 piksel. Güçlü e-kimlikle kendi fotoğrafını yüklemek de mümkün. Ön kontrol yok; memur başvuruda inceliyor ve kayıttaki önceki fotoğrafla karşılaştırıyor.
Ulusal Polis Kurulu Şubat 2026'da bu kanalın güvenlik açığı olduğunu yazdı: reddedilen fotoğrafların çoğu bireylerden geliyor, başka birinin fotoğrafının belgeye girdiği vakalar yaşandı, "tek kesin yol" makamın fotoğrafı kendisinin çekmesi. Kurul, makam çekiminin maliyetini yılda 1–2 milyon € ve belge başına 2–4 € olarak hesapladı. Hükümet tasarısı (HE 100/2026) ise daha hafif yolu seçti: fotoğrafı yalnız şirket numarası olan biri çekip gönderebilecek; vatandaş kendisi gönderemeyecek.
Hollanda · RDW ehliyet modeli
Ehliyet yenilemede vatandaş RDW'nin tanıdığı bir fotoğrafçıya ya da kabine gidiyor. Fotoğrafçı fotoğraf ve imzayı müşteriye gösteriyor, açık onayıyla RDW'ye gönderiyor ve kendi kopyasını siliyor. RDW'nin algoritması kaliteyi ölçüyor ve yeni yüzü ehliyet kaydındaki önceki fotoğrafla karşılaştırıyor; benzerlik eşiğin altındaysa dijital yol kapanıyor. Nisan 2025'ten beri vatandaşa e-posta ya da SMS ile bir başvuru kodu gidiyor, başvuru ulusal e-kimlikle yapılıyor, kart bir kez belediyeden alınıyor. Sistem 2018'den beri deneme olarak neredeyse bütün belediyelerde çalışıyor.
Pasaport ve kimlikte ise Hollanda hâlâ basılı fotoğraf kullanıyor; dijital fotoğraf yasa tasarısının Meclis'e 2028 ortasında sunulması hedefleniyor.
Belçika · Gişe çekimi ve sektör çatışması
2022'de belediyelerin fotoğrafı kendisinin çekmesi zorunlu olarak planlandı ve 1.074 kit sipariş edildi; sonra uygulama gönüllüye döndü. Katılan belediyelerde fotoğraf gişede ücretsiz çekiliyor, diğerlerinde basılı fotoğraf kabul ediliyor. Fotoğrafçılık sektörü bunun geçim kaynaklarını ortadan kaldıracağını belirterek karşı çıktı; sektörün önerdiği alternatif model 2022'de bir görev gücü tarafından dolandırıcılıkla mücadelede yeterli güvence vermediği gerekçesiyle reddedildi. Sektöre göre Eylül 2025'te yaklaşık 300 belediye sistemi kullanıyordu.
18 Ağustos 2026 tarihli federal genelge self-servis kiosklar için kural koydu: kiosk eski belge fotoğraflarıyla yüz karşılaştırması yapmalı, donanım ve yazılım federal olarak tanınmalı, odada yetkili bir görevli bulunmalı; ilk başvuru, kayıp, acil işlem ve çocuklar gişeye yönlendirilmeli.
Sri Lanka · 2015'ten beri
10 Ağustos 2015'ten beri pasaport başvurusunda basılı fotoğraf kabul edilmiyor. Yetkili stüdyo fotoğrafı çevrim içi olarak Göç Dairesi'nin sistemine gönderiyor, vatandaşa numaralı bir alındı veriyor; çevrim içi başvuruda bu numara giriliyor. Kimlik kartında da benzer bir sistem var: stüdyolar kayıt ücreti ödüyor, devlet yazılımını ve eğitimini alıyor, fotoğraf fiyatına resmî gazeteyle tavan konuyor. Sistem ICAO dışı fotoğraf tespit ederse stüdyonun kaydı geçici olarak askıya alınıyor; tekrarında kalıcı iptal ya da kara liste.
Çin · Guangzhou ve Şanghay
Pasaport ve seyahat izinlerinde fotoğraf ya dairede ücretsiz çekiliyor ya da polisin fotoğraf sistemine gerçek zamanlı bağlı bir stüdyoda. Stüdyo bir görüntü numarası taşıyan makbuz veriyor, memur fotoğrafı bu numarayla çekiyor. Guangzhou 2021'de ehliyet, giriş-çıkış ve kimlik kartı için ayrı ayrı alınan üç makbuzu tek makbuzda birleştirdi; fotoğraf çekimden yaklaşık 30 dakika sonra bütün birimlerde. 2023'te yetişkinlerde geçerlilik 180 günden bir yıla çıktı; 1.884 stüdyo sisteme bağlı. Şanghay'ın 2021 standardı ilkeyi koyuyor: "bir kez çek, çok kez kullan" ve "kim çekerse o sorumlu"; düzenleme ve güzelleştirme yazılımı yasak.
Makao · Kod e-devlet hesabına
2022'den beri e-devlet uygulamasında bir "Fotoğraflarım" kütüphanesi var. Belge fotoğrafı yalnız sözleşmeli bir stüdyoda çekilebiliyor; stüdyonun makbuzundaki QR kodu vatandaş çekimden sonraki altı ay içinde kendi hesabına okutuyor. Pasaport ve seyahat belgesi başvuruları bu kütüphanedeki fotoğrafla yapılıyor; gişede vatandaş bir QR ve paylaşım koduyla fotoğrafı memura açıyor. Selfie yalnız yaz kampı kaydı gibi düşük riskli işlemlerde kabul ediliyor. Kimlik dairesinin kiosklarında canlı çekim de mümkün.
Birleşik Krallık · Serbest yükleme ve kod
Çevrim içi pasaport başvurusunda vatandaş evde çekilmiş fotoğrafı, mağazadan aldığı dosyayı ya da kabinin verdiği "photo code"u kullanabiliyor. Kod, tedarikçinin sunucusundaki fotoğrafa giden kısa bir adres; Pasaport Ofisi fotoğrafı imzalı bir istekle çekiyor. Tedarikçi kaydı, sertifikası ya da saklama kuralı yok. Sistem yüklemede otomatik kontrol yapıyor; vatandaş gerekçe yazarak itiraz edebiliyor ve fotoğraf uzman incelemesine gidiyor. 2024'te başvuruların yaklaşık %95'i çevrim içiydi.
Modelin zayıf yanları da belgelendi: BBC'nin 2020 testinde koyu tenli kadınların fotoğrafı açık tenli erkeklere göre iki kattan fazla reddedildi. Polisin pasaport fotoğraf galerisinde yüz tanıma araması 2020'de 2'den 2023'te 417'ye çıktı; yazılı kural 2026'da geldi. Göç tarafında ise ETA ve ID Check uygulamaları çipi okuyup canlılık testi yapıyor; AB vatandaşlarının başvurusunda deneme döneminde 200.420 başvurunun %95'i kimliğini uzaktan doğruladı.
İrlanda · Uygulama ve veri koruma cezası
Pasaportta fotoğrafı başka biri çekmeli; selfie reddediliyor. Kod yalnız iki adlı kabin işletmecisinden kabul ediliyor ve her fotoğrafı personel inceliyor. Sosyal hizmet kartında MyGovID uygulaması 2024'ten beri selfie, pasaport sayfası ve NFC ile çip okuma alıyor; üç fotoğrafı karşılaştırıyor, memur onaylarsa selfie karta basılıyor.
Veri Koruma Komisyonu Haziran 2025'te aynı kartın yüz şablonları için geçerli hukuki dayanak olmadığına karar verdi, 550.000 € ceza kesti ve işlemeyi dokuz ay içinde durdurmayı emretti. Şablonlar 2021'de nüfusun %70'ini kapsıyordu.
ABD · Yenilemede dijital yükleme
Eylül 2024'ten beri pasaport yenilemesi çevrim içi yapılabiliyor; vatandaş dijital fotoğraf yüklüyor, her başvuruyu personel inceliyor. Mayıs 2026 itibarıyla bu sistemden 7,3 milyondan fazla pasaport çıktı ve yenilemelerin yarısından fazlası bu yoldan. Kapsam bilinçli olarak dar: önceden pasaportu olanlar, yani karşılaştırılacak bir fotoğraf varken.
Aynı ülke başka yerlerde canlı çekim istiyor. Eyalet ehliyetinde (REAL ID) yüz çekimi zorunlu ve en geç 16 yılda bir yeniden çekiliyor. Gümrük ve Sınır Koruma, vize muafiyeti başvurusunda web yüklemelerinin yüz karşılaştırmasını atlatmak için kasıtlı olarak bozuk yüklendiğini belgeledi (2.400'ü aşkın kalitesiz pasaport sayfası, 8.000'i aşkın geçersiz fotoğraf) ve çipi okuyup canlı selfie alan mobil uygulamayı tek kanal yapmayı önerdi.
Japonya, Kore, Tayvan · Sıkı giriş, şahsen teslim
Üç ülke de vatandaşın kendi dijital fotoğrafını kabul ediyor, ama güçlü bir kimlikle giriş ve şahsen teslim şartıyla. Japonya'da My Number kartı telefonla, bilgisayarla ya da sertifikalı fotoğraf kabinlerinden başvuruluyor; kabin başvuru formundaki QR'ı okuyup fotoğrafı doğrudan gönderiyor. Eylül 2026 sonunda 104,7 milyon kart (nüfusun %84,5'i) vardı. Kore 2022'de fotoğraf kuralına yapay zekâ ile düzenlenmiş, sentezlenmiş ya da üretilmiş görüntü yasağını yazdı. Tayvan'da sentetik, ayna görüntüsü ya da ağır rötuşlu fotoğraf tespit edilirse ücret iade edilmiyor; Haziran 2026 itibarıyla 110.000'i aşkın kişi pasaportunu çevrim içi yeniledi.
Estonya · Ücretsiz kiosk
Polis ve Sınır Muhafaza'nın her hizmet ofisinde ücretsiz bir dijital kiosk var; fotoğraf, imza ve parmak izi alabiliyor. Kiosk fotoğrafı 183 gün geçerli ve başvuru başka bir ofisten ya da çevrim içi yapılsa da kullanılıyor. Self-servise kendi fotoğrafını yüklemek de serbest; kurallar net: renkli ve düzenlenmemiş, 1–5 MB, en az 1300×1600 piksel, tarama ya da ekran görüntüsü değil, başkası tarafından arka kamerayla çekilmiş. 2025'ten beri çevrim içi başvuru gişeden daha ucuz.
Polonya · Doğrulamasız yükleme
Kimlik kartı çevrim içi başvurusunda vatandaş fotoğraf dosyası yükleyebiliyor; Eylül 2025'ten beri devlet uygulaması telefon kamerasıyla rehberli çekim de sunuyor. Parmak izi ve imza için 30 gün içinde ofise gitmek gerekiyor, kararı memur veriyor. Bir milletvekilinin fotoğrafçılar adına verdiği soru önergesine Dijital İşler Bakanlığı 7 Ocak 2026'da yazılı yanıt verdi: uygulamada manipüle edilmiş fotoğrafların yüklenmesini önleyen bir güvenlik önlemi yok, fon ve kontrast kontrolü yok, doğruluk ve ret testi yapılmadı; özellik yalnız "yardımcı".
İzlanda ve Lihtenştayn · Kısa yoldan canlı çekim
İzlanda'da başvuru ve ödeme çevrim içi; vatandaş 30 gün içinde ofise yalnız fotoğraf için gidiyor. Stüdyo fotoğrafı yalnız stüdyo onu doğrudan ofise gönderirse kabul ediliyor ve o durumda bile karşılaştırma için mutlaka canlı bir fotoğraf daha çekiliyor; pasaport dört günde hazırlanıyor. Lihtenştayn 2024'te tek bir yönetmelik değişikliğiyle basılı fotoğraftan canlı çekime geçti, 2025'te iki yaş altındaki bebekler için devlet portalından dijital fotoğraf istisnası ekledi ve memura "görünüşü kayıtlı veriyle karşılaştırma" görevi verdi.
Suudi Arabistan · Yeni fotoğraf eskisiyle eşleşir
İlk kimlik şahsen çıkarılıyor ve parmak izi ile fotoğraf İçişleri Bakanlığı'na kaydediliyor. Kimlik yenilemesi 2021'den beri çevrim içi: yüklenen fotoğrafın teknik özellikleri sistemce kontrol ediliyor ve yeni fotoğraf eskisiyle eşleşmek zorunda. Kayıp ya da hasarlı kimlikte son değişiklikten 720 gün geçmediyse önceki fotoğraf kullanılıyor. Pasaport kayıttaki fotoğraftan basılıyor; yenilenen pasaport ofiste ya da sınırda etkinleştiriliyor.
Güney Afrika · Banka şubesinde devlet çekimi
Akıllı kimlik kartı yalnız modernize İçişleri ofislerinde, mobil ofislerde ve anlaşmalı dört bankanın şubelerinde çıkarılabiliyor. Banka şubesinde biyometri, İçişleri sistemine güvenli bağlantıyla canlı alınıyor; işlem yaklaşık 15 dakika sürüyor ve kart aynı şubeden alınıyor. Vatandaş dosya ya da baskı getirmiyor.
04 · Ülke kataloğu
Ülke ülke durum, Ekim 2026
Her satır bir ülkenin ya da ayrı bir sistemin bugünkü durumunu ve kaynağını gösteriyor. Kataloğa yalnız resmî ya da güvenilir bir kaynakla doğrulanabilen uygulamalar alındı; doğrulanamayan ülkeler Yöntem bölümünde listeleniyor.
| Ülke / sistem | Model | Belgeler | Nasıl işliyor | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| Türkiye | Basılı | Kimlik, pasaport, ehliyet | Basılı fotoğraf gişede taranıp iade edilir; parmak izi canlı alınır. ÖSYM ve MSB fotoğrafı kayıttan kullanır; e-İkamet ve e-İzin dosya yükletir. | Kimlik Kartı Yön. |
| Almanya | CanlıSağlayıcı | Kimlik, pasaport, oturum kartı | Mayıs 2025'ten beri yalnız dijital: dairede PointID (6 €) ya da kayıtlı sağlayıcı ve Data-Matrix kod. Fotoğrafların ~%40'ı buluttan. Ehliyette kâğıt sürüyor. | Bundestag 21/6241 |
| Avusturya | BasılıKayıt | Pasaport, kimlik, ehliyet | 35×45 basılı fotoğraf taranır; ID Austria ve e-card kayıttaki fotoğrafı yeniden kullanır. | BMI |
| İsviçre | CanlıBasılı | Pasaport, kimlik | Pasaportta kanton ofisinde dijital çekim; yalnız kimlik kartında bazı belediyeler basılı fotoğraf alır. e-ID yüz videosunu yalnız dijital kimlik türetmede kullanır. | fedpol |
| Lihtenştayn | Canlı | Pasaport, kimlik | 3 Haziran 2024'ten beri tek ofiste canlı çekim; iki yaş altı için devlet portalından dijital fotoğraf. | LGBl. 2024/206 |
| Hollanda | Basılı | Pasaport, kimlik | Bugün basılı fotoğraf; dijital fotoğraf yasa tasarısı 2028 ortası hedefi. Belediyelerin yarısından fazlası otomatik yüz karşılaştırması kullanıyor. | Kamerstuk 25764/154 |
| Hollanda · RDW | SağlayıcıKayıt | Ehliyet yenileme | Tanınmış fotoğrafçı fotoğraf ve imzayı RDW'ye gönderir; kalite ve önceki fotoğrafla benzerlik otomatik ölçülür; vatandaşa başvuru kodu. | RDW |
| Belçika | CanlıBasılı | Kimlik, pasaport | Katılan belediyelerde gişede ücretsiz canlı çekim (gönüllü), diğerlerinde basılı. 2026 genelgesi: kiosklarda eski fotoğraflarla yüz karşılaştırması. | IBZ genelgesi |
| Lüksemburg | Canlı | Kimlik, pasaport | Kimlik fotoğrafı Guichet.lu'da ya da belediyede çekilir; dışarıdan getirilen fotoğraf yalnız merkezde taranabilir. | Guichet.lu |
| Fransa | BasılıSağlayıcı | CNI, pasaport, ehliyet, oturum | Belediye cihazı onaylı fotoğrafçı ya da kabin baskısını tarar; ehliyet ve oturum izninde onaylı noktadan tek kullanımlık e-photo kodu. | service-public |
| Monako | Basılı | Pasaport | Yalnız profesyonel fotoğrafçı baskısı; kabin, kişisel ve taranmış fotoğraf kabul edilmez. | monservicepublic |
| İspanya | CanlıBasılı | DNI, pasaport, ehliyet | 2025 kararnamesi ofiste otomatik çekime izin verdi; yenileme kiosku fotoğrafı kendisi çeker; ehliyette yetkili sağlık merkezi çeker. | RD 255/2025 |
| Portekiz | CanlıKayıt | Kimlik, pasaport | Biyometri gişede; 25 yaş üstünde kimlik kartı "aynı fotoğrafla" otomatik yenilenir. | justica.gov.pt |
| İtalya | YüklemeBasılı | CIE, pasaport | Kimlik kartı randevusunda vatandaş dijital fotoğraf yükleyebilir; kontrol yöntemi yayımlanmamış. Pasaportta basılı. | cartaidentita |
| Yunanistan | Sağlayıcı | Pasaport, kimlik, ehliyet (imza) | myPhoto: fotoğrafçı devlet bulutuna yükler, vatandaş SMS/QR kodunu vergi numarasına bağlar. Pasaportta 31.12.2025'ten zorunlu. | passport.gov.gr |
| Kıbrıs (GKRY) | Canlı | Kimlik, pasaport | Başvuru ve ödeme çevrim içi; fotoğraf ve parmak izi hizmet noktasında. | gov.cy |
| Malta | Canlı | Pasaport, kimlik | Pasaport ofisinde canlı yüz, parmak izi ve imza; teslimde parmak izi yeniden doğrulanır. | Identità |
| Andorra | Canlı | Pasaport | Fotoğraf başvuru ofisindeki özel kabinde, başvuruyla aynı anda çekilir. | govern.ad |
| Birleşik Krallık | YüklemeSağlayıcıUygulama | Pasaport, ETA, göç | Çevrim içi başvuruda kendi fotoğrafı, mağaza dosyası ya da kabin "photo code"u; tedarikçi kaydı yok. ETA ve ID Check uygulamaları çipi okuyup canlılık testi yapar. | gov.uk |
| İrlanda | YüklemeSağlayıcıUygulama | Pasaport, sosyal kart, ehliyet | Başkasının çektiği fotoğraf ya da iki adlı kabin işletmecisinin kodu; selfie reddedilir, her fotoğraf incelenir. MyGovID çip ve canlılıkla kart fotoğrafı üretir. | ireland.ie |
| Man Adası, Jersey, Guernsey | Basılı | Pasaport | Bugün basılı; 2026/27 kışında Birleşik Krallık'ın çevrim içi sistemine geçiyor. | gov.im |
| Cebelitarık | Basılı | Pasaport, kimlik | Stüdyo baskısı; kimlikte kabin ve ev fotoğrafı kabul edilmez. | gibraltar.gov.gi |
| İsveç | Canlı | Pasaport, kimlik, oturum kartı | Polis gişede fotoğraf ve iki parmak izi alır; fotoğraf getirilmez. 2027'de 2,4 milyon pasaportun süresi doluyor. | Polisen |
| Norveç | Canlı | Pasaport, kimlik, ehliyet | "Kendi fotoğrafınızı getirmeyin": polis standart cihazla çeker. Ehliyette trafik istasyonu içindeki kurum kabini. | Politiet |
| Danimarka | BasılıUygulama | Pasaport, ehliyet, dijital kimlik | Pasaportta basılı fotoğraf; bazı belediyeler yerinde çeker. AltID uygulaması fotoğrafı yalnız belge çipinden alır. | borger.dk |
| Finlandiya | SağlayıcıYükleme | Pasaport, kimlik | Stüdyo polis sunucusuna yükler, vatandaşa fotoğraf kodu; kendin yükleme de açık. 2026 tasarısı vatandaşın kendi göndermesini kaldırıyor. | HE 100/2026 |
| İzlanda | Canlı | Pasaport, kimlik | Çevrim içi başvurudan sonra ofiste çekim; stüdyo fotoğrafı kullanılsa bile karşılaştırma için canlı fotoğraf hep çekilir. | island.is |
| Estonya | CanlıYükleme | Kimlik, pasaport, oturum | Her ofiste ücretsiz dijital kiosk, fotoğraf 183 gün geçerli; self-servise kendi fotoğrafını yükleme de serbest. | politsei.ee |
| Letonya | CanlıBasılı | Pasaport, kimlik | Ofiste ücretsiz çekim; isteyen damgalı stüdyo baskısı verebilir, uygun değilse yine çekilir. Kabin baskısı geçersiz. | PMLP |
| Litvanya | CanlıKayıt | Pasaport, kimlik, ehliyet | Makam çekimi (Finlandiya Polis Kurulu nitelemesi); ehliyet son beş yılın kayıt fotoğrafıyla tamamen çevrim içi. | Regitra |
| Polonya | Yükleme | Kimlik (çocuk pasaportu) | Kimlik başvurusunda kendi fotoğrafı ya da uygulama içi kamera; bakanlık manipüle fotoğrafa karşı koruma olmadığını yazılı olarak kabul etti. | Sejm 12820 |
| Slovenya | SağlayıcıKayıt | Kimlik, pasaport | e-fotograf: kayıtlı fotoğrafçı devlet deposuna yükler, vatandaşa referans numarası; 2 Nisan 2026'dan zorunlu. | gov.si |
| Çekya | Canlı | Kimlik, pasaport | Memur dijital kamerayla çeker, parmak izi alınır; fotoğraf getirilmez. | portal.gov.cz |
| Slovakya | Canlı | Kimlik, pasaport | Polis doküman biriminde yüz, parmak izi ve imza; yüz çekilene kadar işlem süresi başlamaz. | Kanun 395/2019 |
| Macaristan | CanlıKayıt | Kimlik, pasaport, ehliyet | Tek yüz ve imza kaydı üç belgeye hizmet eder. 28.07.2026'daki BT arızası bütün fotoğraflı işlemleri saatlerce durdurdu. | Kararname 414/2015 |
| Hırvatistan | BasılıKayıt | Kimlik, pasaport | Gişede basılı; çevrim içi pasaport başvurusu kimlik kartındaki fotoğrafı kullanır, kimlikte son beş yılın fotoğrafı. | MUP |
| Romanya | Canlı | Pasaport, kimlik | Pasaportta yüz ve parmak izi gişede alınır; yeni elektronik kimlikten Ekim 2026'ya kadar 2,76 milyon adet. | DGP |
| Sırbistan | Canlı | Kimlik, pasaport | Kanun gereği biyometri başvuruda yerinde alınır; isteyen fotoğraf ekleyebilir. | MUP |
| Bosna-Hersek | Canlı | Kimlik, pasaport | Biyometri şahsen; merkezi veritabanına karşı yüz ve parmak izi eşleştirmesi yapılır. | IDDEEA |
| Karadağ | Canlı | Kimlik, pasaport | Fotoğraf, iki parmak izi ve imza dijital alınır; evden çıkamayanlara mobil istasyon gider. | MUP |
| Ukrayna | Canlı | Kimlik, pasaport | Göç servisi ve hizmet merkezlerinde fotoğraf ve parmak izi; Diia uygulaması bu kayıtlara dayanır. | DMS |
| Moldova | CanlıKayıt | Kimlik, pasaport | Gişede yüz çekimi; çekilemezse nüfus kaydındaki profil fotoğrafı kullanılır. | ASP |
| Gürcistan | BasılıCanlı | Kimlik, pasaport | İki fotoğraf getirilir ya da Adalet Evi'nde 5 lariye çektirilir. | SDA |
| Azerbaycan | Canlı | Kimlik, pasaport | ASAN Xidmət merkezlerinde fotoğraf özel cihazla ve ücretsiz çekilir; formu memur doldurur. | ASAN |
| ABD · pasaport | YüklemeBasılı | Pasaport | İlk başvuru basılı; çevrim içi yenilemede (2024) kendi dijital fotoğrafı. 2027'de ilk başvuru da evden telefon fotoğrafıyla çevrim içi. | state.gov |
| ABD · ESTA | Uygulama | Vize muafiyeti | Mobil uygulama çipi okur, sertifikayı doğrular, canlı selfie alır; web yüklemeleri istismar edildiği için yalnız mobil öneriliyor. | Federal Register |
| ABD · REAL ID | Canlı | Ehliyet, eyalet kimliği | Zorunlu canlı yüz çekimi; reddedilenlerin fotoğrafı da saklanır; en geç 16 yılda bir yeniden çekim. | 6 CFR 37.11 |
| Kanada | YüklemeBasılı | Pasaport | Fotoğraf ticari fotoğrafçıda çekilmeli; çevrim içi yenilemede dosyayı vatandaş yükler, teknik bağ yok. 2010'dan beri yüz tanıma veritabanı. | canada.ca |
| Brezilya | CanlıKayıt | Pasaport, ulusal kimlik | Federal Polis biyometriyi yerinde alır; gov.br uzaktan doğrulaması ehliyet ve seçim kayıtlarındaki fotoğraflarla karşılaştırır. | Polícia Federal |
| Arjantin | CanlıKayıt | DNI, pasaport | RENAPER yerinde çeker; uzaktan kimlik servisi selfie'yi kayıttaki fotoğrafla karşılaştırıp yalnız evet ya da hayır döner. | RENAPER SID |
| Kolombiya | CanlıYükleme | Pasaport | Ofiste biyometrik kayıt; çevrim içi pasaport yalnız önceden biyometrik kaydı olanlara ve teslimde parmak izi doğrulaması zorunlu. | Cancillería |
| Peru | Canlı | Pasaport | Randevuda fotoğraf çekilir; pasaport genelde aynı gün verilir. | gob.pe |
| Jamaika | Basılı | Pasaport | Profesyonel baskı ve yetkili bir kişinin (noter, doktor, avukat) onayı. | PICA |
| Avustralya | BasılıUygulama | Pasaport, dijital kimlik, ETA | Australia Post üzerinden başvuruda basılı fotoğraf ve kefil imzası; myID ve ETA uygulaması selfie'yi pasaport fotoğrafıyla karşılaştırır. | myID |
| Yeni Zelanda | Yükleme | Pasaport | 2024/25'te başvuruların %90'ı elektronik; fotoğrafı eczane, fotoğrafçı ya da bir tanıdık çeker, selfie kabul edilmez. İlk başvuruda ayrı bir canlı kimlik kontrolü. | DIA 2024/25 |
| Çin | SağlayıcıCanlıYükleme | Pasaport, izinler, kimlik, ehliyet | Ofiste ücretsiz çekim ya da sisteme bağlı stüdyo makbuzu; Guangzhou'da tek makbuz üç belgeye geçer. 50 şehirde çevrim içi yenileme pilotu. | gz.gov.cn |
| Hong Kong | CanlıYükleme | Kimlik, pasaport | Ofis kiosklarında ücretsiz çekim, tek oturumda kimlik ve pasaport; çevrim içi başvuruda yükleme sonradan incelenir. | ImmD |
| Makao | SağlayıcıCanlı | Pasaport, seyahat belgeleri | Sözleşmeli stüdyonun makbuz QR'ı vatandaşın e-devlet hesabına eklenir; belgeler bu fotoğrafla başvurulur. | gov.mo |
| Tayvan | Yükleme | Pasaport | Güçlü e-kimlikle çevrim içi yenileme; sentetik ya da rötuşlu fotoğrafta ücret iade edilmez; teslimde kimlik doğrulama. | BOCA |
| Japonya | YüklemeSağlayıcı | My Number kartı, pasaport | Telefon, bilgisayar ya da doğrudan gönderen sertifikalı fotoğraf kabini; kart yüz yüze teslim. Pasaport 2025'ten çevrim içi. | J-LIS |
| Güney Kore | Yükleme | Pasaport | Yeniden alımda çevrim içi yükleme ve ön kalite kontrolü; yapay zekâ ile düzenlenmiş ya da üretilmiş görüntü yasak (2022). | passport.go.kr |
| Singapur | Yükleme | Pasaport, kimlik yenileme | İlk pasaport dahil çevrim içi; değiştirilmiş fotoğraf yasak; çevrim içi daha ucuz; teslim şahsen. | ICA |
| Malezya | Canlı | Pasaport | Pasaport gişesinde canlı yüz çekimi; basılı fotoğraf yalnız dört yaş altına. | Imigresen |
| Tayland | Canlı | Pasaport | Fotoğraf ve parmak izi yerinde alınır. | Büyükelçilik |
| Endonezya | Canlı | Pasaport | Göç ofisinde fotoğraf, parmak izi ve mülakat; uygulama yalnız randevu ve ödeme için. | Imigrasi |
| Filipinler | Canlı | Pasaport, ulusal kimlik | Şahsen başvuru, yerinde çekim; ulusal kimlikte yüz ve parmak izi kayıt kitleriyle. | PhilSys |
| Vietnam | Canlı | Çipli pasaport | Temsilciliklerde de fotoğraf ve parmak izi yerinde (Nisan 2026'dan). | Büyükelçilik |
| Hindistan | Canlı | Pasaport | Passport Seva merkezlerinde fotoğraf ve biyometri, "fotoğraf gerekmez"; postane merkezleri dahil 550'yi aşkın nokta. | Passport Seva |
| Pakistan | YüklemeUygulama | Pasaport, kimlik | Çevrim içi pasaportta kendi fotoğrafı; NADRA uygulaması canlı fotoğraf ve telefon kamerasıyla parmak izi alır. | DGIP |
| Bangladeş | Canlı | e-pasaport | Biyometri ofiste; forma fotoğraf eklenmez. | Pasaport ofisi |
| Sri Lanka | Sağlayıcı | Pasaport, kimlik | 2015'ten beri basılı fotoğraf yok; yetkili stüdyo sisteme gönderir, vatandaşa numaralı alındı; kurala uymayan stüdyonun kaydı askıya alınır. | immigration.gov.lk |
| Maldivler | Yükleme | Pasaport | Portala bir ay içinde çekilmiş fotoğraf; e-pasaport şahsen teslim. | Immigration |
| Nepal | Canlı | e-pasaport | Ön kayıt çevrim içi, fotoğraf ve biyometri kayıt merkezinde. | Pasaport Dairesi |
| Birleşik Arap Emirlikleri | Yükleme | Kimlik, oturum, vize | Portala dijital fotoğraf ve otomatik görüntü işleme kontrolü; Mayıs 2026 sıkılaştırması gerekçesiz ret dalgası yarattı. | Gulf News |
| Suudi Arabistan | YüklemeKayıt | Kimlik, pasaport | Kimlik yenilemede yüklenen fotoğraf eskisiyle eşleşmeli; pasaport kayıttaki fotoğraftan basılır. | Ajel |
| Kuveyt | Yükleme | Sivil kimlik | Çevrim içi kimlik yenilemede dijital fotoğraf; 2024'te bütün yetişkinler için zorunlu biyometrik kayıt. | Kuwait Times |
| Bahreyn | Yükleme | Kimlik kartı | Dijital fotoğraf (en az 933×1244 piksel) yüklenir; parmak izi önceden kayıtlı olmalı. | IGA |
| Ürdün | Yükleme | Pasaport | Çevrim içi yenilemede fotoğraf yükleme; teslimde parmak izi alınır. | CSPD |
| İsrail | Canlı | Biyometrik kimlik, pasaport | Ofiste özel kamerayla çekim ve parmak izi; istem dışı oluşmuş ikinci bir yüz veritabanı 2021'de ortaya çıktı. | Calcalist |
| Mısır | Basılı | Pasaport | Pasaportta basılı renkli fotoğraf (2021 verisi); ulusal kimlikte şahsen biyometri. | IRB Kanada |
| Cezayir | YüklemeBasılı | Pasaport, kimlik | Portalda dijital fotoğraf ve dosyada basılı; reddedilirse SMS ve aynı başvuruya yeni dosya. Kimlik kartı pasaport kaydından çıkarılır. | MOI |
| Lübnan | BasılıCanlı | Pasaport | Muhtar onaylı basılı fotoğraf; değişimde her seferinde yeniden çekim. | Genel Güvenlik |
| Güney Afrika | Canlı | Akıllı kimlik | Yalnız modernize ofislerde ve anlaşmalı banka şubelerinde, devlet sistemine bağlı canlı biyometriyle. | DHA |
| Nijerya | Canlı | Pasaport | Başvuru çevrim içi; biyometri pasaport ofisinde ya da temsilcilikte şahsen. | NIS |
| Kenya | Canlı | Pasaport, ulusal kimlik | Fotoğraf ve biyometri merkezlerde; yeni kimlik kartında okul kampanyalarıyla kayıt. | Immigration |
| Gana | Canlı | Ulusal kimlik | Fotoğraf ve parmak izi canlı alınır; Ekim 2026'da 20,3 milyon kayıt ve herkese açık istatistik panosu. | NIA |
| Etiyopya | Canlı | Ulusal kimlik (Fayda) | Yüz ve parmak izi kayıt kitleriyle; açık kaynaklı MOSIP altyapısı. | Fayda |
Satırlar uygulamanın tek kanalını değil, kullanılan bütün kanalları gösterir. Resmî kaynağına erişilemeyen ülkeler bu sürümde kataloğa alınmadı.
05 · Uluslararası standartlar
Türkiye'nin uyması gereken ve yararlanabileceği metinler
Hiçbir uluslararası metin basılı ve vatandaşın getirdiği fotoğrafı güvenli saymıyor. Aşağıdaki metinlerin bir kısmı Türkiye'yi doğrudan bağlıyor (ICAO), bir kısmı Avrupa'yla birlikte çalışabilirlik için önemli, bir kısmı da satın alma ve denetimde kullanılabilecek açık ölçütler sunuyor.
| Metin | Ne diyor | Türkiye için anlamı |
|---|---|---|
| ICAO Doc 9303 8. baskı 2021, değişikliklerle | Portre dijital olarak değiştirilmemeli ve iyileştirilmemeli; birden fazla baskı ve tarama adımı yasak; fotoğraf en fazla 6 ay (tercihen 3 ay) önce çekilmiş olmalı. Yeni tasarımlarda dijital gönderim "tercih edilen teknoloji". | Türkiye e-pasaportta zaten bağlı. Dijital zincir ICAO'nun tercih ettiği yön; bugünkü tek baskı ve tarama kabul edilebilir ama önerilen değil. |
| ICAO TR Portrait Quality v1.0, Nisan 2018 | Elektronik gönderimin bir türü olarak "sunucuda geçici saklama ve vatandaşa referans" yani kod mimarisini açıkça tanır. Amatör ve telefon fotoğrafının teşvik edilmemesini, kabul edilirse manipülasyon riskinin azaltılmasını ister. Çekim sonrası yalnız döndürme, kırpma, ölçekleme, beyaz dengesi, renk dönüşümü ve sıkıştırmaya izin verir; cilt, yüz noktası ve kıyafet düzenlemesini yasaklar; fon kaldırmayı yalnız düzenleyen makamın üretimde yapmasına bırakır. Yeni süreçlerde göz arası mesafe en az 240 piksel önerilir. | Sağlayıcı kanalı için izin verilen işlemler bu beyaz listeyle yazılmalı. Fon düzenlemesi gerekiyorsa devletin üretim hattında yapılmalı. |
| ISO/IEC 39794-5 | Çipteki yüz görüntüsünün yeni veri biçimi. Denetim sistemleri 1 Ocak 2026'dan itibaren okuyabilmeli; düzenleyenler 1 Ocak 2030'dan itibaren kullanmak zorunda. | 2026–2030 arasında kurulacak her zincir 39794-5 Ek D.1'e uygun görüntü üretmeli; NVİ kişiselleştirmesi 2030'a kadar geçmeli. |
| ICAO Doc 9303 Bölüm 11 Değişiklik 2, 23.02.2026 | 1 Ocak 2027'den verilen çiplerde PACE zorunlu; 1 Ocak 2028'den BAC'li çip verilmez; 2038'de BAC'li belgeler dolaşımdan kalkar. | NFC ile çip okuyan her yenileme uygulaması PACE desteklemeli. |
| ISO/IEC 29794-5:2025 ve OFIQ | Yüz görüntü kalitesinin standart ölçümü (Nisan 2025). Alman BSI'nin geliştirdiği OFIQ açık kaynaklı referans uygulaması (MIT lisansı, sürüm 1.2.0 Haziran 2026); AB'nin eu-LISA ajansı ortak bakımda. | Bütün kanallarda aynı, açık ve ücretsiz kalite kapısı olarak zorunlu tutulabilir. Kapalı ve test edilmemiş bir kontrol yazılımının yanlılık riskini önler. |
| ISO/IEC 30107-3:2023 | Sunum saldırısı (maske, ekran, baskı) tespitinin test yöntemi. Piyasadaki "Seviye 1/2" etiketleri bir laboratuvarın tanımıdır, ürün sertifikası değildir. | Gözetimsiz kiosk ve uygulamalar bağımsız laboratuvarda test edilmeli; satıcı mektubu yeterli sayılmamalı. |
| CEN/TS 18099:2024 | Enjeksiyon saldırısı tespiti: sanal kamera, emülatör ya da yapay zekâ akışıyla görüntünün kameraya hiç uğramadan sisteme verilmesi. | Uygulamayla çekime izin verilecekse 30107-3 ile birlikte bu teste de bağlanmalı. |
| ISO/IEC 20059:2025 | Morph saldırılarına direncin ölçüm yöntemi ve ortak hata oranları (Ağustos 2025). | Morph tespiti alımında satıcı rakamı değil, bu yöntemle ve tercihen NIST FATE MORPH'ta ölçülmüş sonuç istenmeli. |
| NIST FATE MORPH ve IR 8584 | Morph tespit algoritmalarının bağımsız, sürekli testi; 2026'da difüzyon modelleriyle üretilmiş morph'lar eklendi. Rehber: tek görüntü tespiti yeni morph araçlarına iyi genellenemiyor, güvenilir bir referansla karşılaştırma daha sağlam; katmanlı kontrol 1:N tarama, önceki bütün fotoğraflarla 1:1, tek görüntü ve karşılaştırmalı morph tespiti. | MERNİS'teki fotoğraf geçmişi, NIST'in önerdiği karşılaştırmalı tespiti her yenilemede mümkün kılıyor. |
| NIST SP 800-63A-4 Temmuz 2025 | Uzaktan kimlik doğrulamada sayısal eşikler (1:1 yanlış eşleşme en fazla 1/10.000), herhangi bir demografik grupta performansın genelden en fazla %25 kötü olması, sanal kamera ve emülatör tespitinin zorunluluğu, test sonuçlarının yayımı. | "Yapay zekâ fotoğrafı kontrol ediyor" cümlesini denetlenebilir yükümlülüklere çevirmek için hazır sayılar. |
| ETSI TS 119 461 ve AB 2025/1566 | Avrupa'da nitelikli e-imza öncesi uzaktan kimlik doğrulamada canlı video, sunum saldırısı ve deepfake tespiti, akredite laboratuvarda enjeksiyon testi ve iki yılda bir yeniden test (19 Ağustos 2027'den). | Türkiye'nin nitelikli e-imza ve uzaktan yenileme kanalları için örnek. |
| AB 2025/1208 Kimlik kartı güvenliği | Çipte yüz ve iki parmak izi; biyometri yalnız yetkili personelce alınır; en az bir kez şahsen başvuru; kişiselleştirme verisi 90 günde silinir. Canlı kayıt yalnız gerekçede öneri. 2019/1157, Adalet Divanı kararıyla hukuki dayanak nedeniyle iptal edilip yeniden kabul edildi. | AB bile kendi vatandaşının kimliğinde canlı çekimi zorunlu kılmadı; çıtayı Almanya gibi ülkeler ulusal olarak yükseltti. Türkiye de çıtayı kendisi belirleyebilir. |
| AB 2021/1134 (VIS) | Schengen vizesinde yüz görüntüsü "başvuru anında canlı" alınır; eşleştirme yalnız canlı işaretli görüntülerle yapılır; gerekçe açıkça morph. Yeni VIS'in 2027'de devreye girmesi planlanıyor (henüz teyitli değil). | Türk vatandaşlarının vize fotoğrafı 2027'den itibaren vize merkezinde canlı çekilecek. Her kayıtta "canlı mı, aktarılmış mı" işareti tutmak ucuz ve yararlı bir fikir. |
| AB Giriş/Çıkış Sistemi (EES) | Sınırda yüz canlı alınır; çip görüntüsü ancak canlı görüntüyle eşleşirse kullanılır. 12 Ekim 2025'te başladı, 10 Nisan 2026'da tam işler hâle geldi. | Türk yolcuların pasaport çipindeki fotoğraf her girişte canlı yüzle karşılaştırılıyor; temiz çip görüntüsü güvenlik kadar seyahat kolaylığı meselesi. |
| eIDAS 2.0 ve ICAO DTC | AB dijital kimlik cüzdanları 2026 sonuna kadar; kişi verisinde isteğe bağlı "portre" alanı. ICAO dijital seyahat belgesi, çipteki imzalı fotoğrafın telefona türetilmiş kopyası. | NVİ kaydındaki fotoğrafın kalitesi, gelecekteki bütün dijital belgelere aynen taşınır. |
| BSI TR-03170 v1.3, 31.08.2026 | Almanya'nın sağlayıcı kanalının teknik omurgası: her görüntü için ayrı anahtar, anahtar yalnız Data-Matrix kodda, istemci tarafında şifreleme, sertifikalı bulut, e-kimlikle sağlayıcı girişi, karşılıklı sertifikalı makam erişimi, alındıktan sonra silme. 1.3 sürümü ehliyet dairelerini de kapsıyor. | Türkiye'deki "fotoğraf kodu" için doğrudan uyarlanabilecek en ayrıntılı şablon. |
| MOSIP SBI | Açık kaynaklı kimlik platformunun cihaz şartnamesi: sertifikalı cihaz her çekimi kendi anahtarıyla imzalar, biyometri enjekte etme yolu bulunmaz, sertifikalar ulusal bir güven sicilinden verilir. 14 ülkede ulusal kurulum. | Sağlayıcı kanalında eksik olan parça: kamera görüntüyü çektiği anda imzalasın, sahte dosya yüklemede otomatik reddedilsin. |
| ICAO IDB / görünür dijital mühür | İmzalı iki boyutlu barkod standardı. Finlandiya'nın 2025 denemesinde yaklaşık 1,2 KB'lık yüz görüntüsü ve kimlik satırı imzalı bir QR'a sığdı. | Fotoğraf kodu çıktısı uluslararası standart bir barkodla yapılabilir; memur küçük imzalı önizlemeyle kişiyi ve fotoğrafı çevrimdışı eşleyebilir. |
06 · Türkiye'nin elindekiler
Parçaların çoğu zaten burada
Tek kurum, üç belge
NVİ kimlik kartı, pasaport ve sürücü belgesini kendisi düzenliyor ve iki merkezi kişiselleştirme biriminde kalite kontrolünden geçiriyor. Tek bir fotoğraf giriş kanalı üç belgeyi birden iyileştirir.
Yerli çip ve doğrulama
TÜBİTAK BİLGEM'in AKiS çip işletim sistemi kimlik kartında, e-pasaportta ve e-ehliyette çalışıyor. NVİ'nin Elektronik Kimlik Doğrulama Sistemi kartın gerçek olduğunu ve sahibinin orada bulunduğunu doğrulayabiliyor.
e-Devlet ve NFC
e-Devlet mobil uygulaması kimlik kartının çipini NFC ile okuyabiliyor; Türksat'ın sayacına göre 69,8 milyon kullanıcı var. Milyonlarca vatandaş kartını telefonuna dokundurmayı zaten biliyor.
Nüfusmatik
81 ilde, Bakanlık mühendislerince yerli olarak geliştirilmiş, kart ve parmak iziyle doğrulama yapan self-servis kiosklar var. Kamera yok; bir ICAO kamera modülü eklemek devletin kendi kiosk ağında canlı çekimi mümkün kılar.
Canlı çekim tecrübesi
ÖSYM fotoğrafı olmayan adayı başvuru merkezinde web kamerasıyla çekiyor. Göç İdaresi yabancıların yüzünü ve parmak izini kendi ekipmanıyla alıyor; Haziran 2026'dan beri uygulamasında canlı görüntüyü resmî fotoğrafla karşılaştırıyor.
Uzaktan kimlik kuralları
BDDK 2021'de canlılık, sahte yüz teknolojisine karşı önlem ve çip fotoğrafıyla biyometrik karşılaştırmayı yazdı. BTK Haziran 2026'da NFC'li ve görüntülü doğrulamayı kurala bağladı; TCMB Eylül 2026'da NFC'yi temel yöntem yaptı, SPK yabancılar için NFC'li pasaportu şart koştu. Bu alanda yerli uzmanlık ve tedarikçiler mevcut.
Sertifikasyon makamı
7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu, kamu ve kritik altyapıda kullanılacak ürünlerin test ve sertifikasını Siber Güvenlik Başkanlığı'na verdi. 192 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi e-Devlet'i ve dijital devlet ortak ürünlerini de aynı başkanlığa bağladı. Almanya'da BSI ve Bundesdruckerei'nin ayrı ayrı yaptığı işi Türkiye'de tek kurum yapabilir.
Veri yerelliği ve KVKK
2019/12 sayılı Genelge biyometrik verinin yurt içinde saklanmasını istiyor. KVKK'nın Mart 2025 biyometrik veri rehberi; şifreli saklama, geri döndürülemez şablon, sertifikalı cihaz ve biyometri kullanmak istemeyenler için ek ücretsiz alternatif gibi ilkelerle bir bulut şartnamesinin teknik ekine benziyor.
Hukuki kaldıraçlar
- 5490 sayılı Kanun md. 41: Kimlik kartında kullanılacak sistemi ve biyometrik verinin türünü Bakanlık belirliyor. Değişikliğin büyük kısmı yönetmelikle yapılabilir; Almanya da ayrıntıyı yönetmelikle (PAuswV, PassV) düzenledi.
- Kimlik Kartı Yönetmeliği md. 9/2: "Taranarak" hükmü dijital kaynak ve kod hükmüyle değiştirilmeli; pasaport ve sürücü belgesi düzenlemeleri aynı pakete alınmalı.
- 5490 md. 3(ff): Kanundaki biyometrik veri tanımı yüz görüntüsünü kapsamıyor. KVKK'nın 2026 duyurusu da Türk hukukunda kapsamlı bir biyometrik tanım olmadığını not ediyor. Yüz şablonu ve morph kontrolü için kısa bir kanun değişikliği, KVKK md. 6'daki "kanunlarda açıkça öngörülme" şartına temiz bir dayanak verir.
- Göç İdaresi örneği: YUKK Uygulama Yönetmeliği md. 124'teki yazım (hangi veri, kim alır, kayıt, saklama), KVKK rehberinde kanuni dayanak örneği olarak geçiyor; NVİ düzenlemesi aynı kalıpla yazılabilir.
07 · Önerilen model
Üç kanal, tek kod, tek şartname
İlkeler
- İlk halka güvenli olmalı. Yüz sisteme ya canlı çekimle ya da kaynağı kriptografik olarak bağlanmış bir aktarımla girmeli.
- Vatandaşın her zaman bir devlet seçeneği olmalı. Ücretli kanal hiçbir zaman zorunlu olmamalı; gişe çekimi düşük ve şeffaf ücretle her ilçede bulunmalı.
- Fotoğrafçılar zincirde kalmalı. Almanya, Fransa ve Belçika'nın dersi açık: sektörü dışarıda bırakmak ya da yalnız sektöre bırakmak çatışma ve yarım güvenlik getiriyor.
- Tek şartname, tek kod, birçok kurum. Bir çekim bütün belgelerde ve kurumlarda belirli bir süre geçerli olmalı.
- Açık ve ölçülebilir standartlar. Kalite, morph ve canlılık kontrolleri uluslararası standartlarla ölçülmeli, sonuçlar yayımlanmalı.
- Önce hukuk. Yüz şablonu, saklama, silme ve arama yetkisi sistem kurulmadan önce kanuna yazılmalı.
Model
NVİ gişesinde canlı çekim
- Parmak izinin alındığı gişeye ICAO uyumlu kamera ve ışık; ya da Nüfusmatik'e kamera modülü.
- Çekim parmak iziyle aynı oturumda; vatandaş baskı getirmez.
- Hasta, yaşlı ve engelli için mobil istasyon (Karadağ).
- Bebekler için yazılı istisna ve yardım düzeni (Lihtenştayn).
Kayıtlı sağlayıcı ve fotoğraf kodu
- Fotoğrafçı e-Devlet ile kimliği doğrulanarak kaydolur, eğitim alır; her yüklemede yeniden doğrular.
- Sertifikalı yazılım ya da cihaz ham kareyi çekim anında imzalar; meta veri korunur.
- Görüntü yurt içindeki devlet bulutuna şifreli gider; sağlayıcı kopyasını siler.
- Vatandaşa SMS ve imzalı barkodlu kod; vatandaş kodu e-Devlet'te kendi kimliğine bağlar.
- Kurumlar fotoğrafı vatandaşın onayıyla çeker; görüntü alınınca, en geç 6 ayda silinir.
e-Devlet uygulamasıyla uzaktan
- Yalnız çipli kimliği olan yetişkinler ve yalnız yenilemeler.
- Uygulama içinde canlı çekim; galeriden yükleme yok.
- NFC ile çip okuma, imza doğrulama; canlılık ve enjeksiyon tespiti; cihaz bütünlüğü.
- Yeni yüz çipteki fotoğrafla karşılaştırılır.
- Belge teslimde biyometrik doğrulamayla verilir; ardışık iki uzaktan yenilemeye izin verilmez.
- OFIQ ile ISO/IEC 29794-5 kalite ölçümü ve gerekçeli ret kodu
- MERNİS'te 1:N tekilleştirme ve önceki fotoğraflarla 1:1 karşılaştırma
- Tek görüntü ve karşılaştırmalı morph tespiti
- Kaynak işareti: canlı, sağlayıcı ya da uygulama
- Elle onaylar kayıt altında ve sınırlı
- Şüpheli vakalar için bildirim ve inceleme kanalı
Çekimden sonra hangi işlemler yapılabilir
ICAO'nun portre kalitesi raporundaki izinli işlemler listesi yönetmeliğe aynen alınmalı. Liste, çekimden sonra yapılabilecek işlemleri sayar: döndürme, kırpma, ölçekleme, beyaz dengesi ve standart renk dönüşümü. Böylece hangi işlemin serbest olduğu bütün sağlayıcılar için aynı olur ve denetlenebilir.
Fotoğraf kodu nasıl görünmeli
- Biçim: ICAO'nun imzalı barkod standardına (IDB/VDS) uygun bir kare kod ve yanında elle girilebilen kısa bir kod.
- İçerik: Görüntünün kimliği ve özeti, sağlayıcının takma adı, çekim zamanı ve memurun çevrimdışı karşılaştırabileceği küçük imzalı önizleme.
- Bağlama: Vatandaş kodu e-Devlet'te kendi T.C. kimlik numarasına bağlar ve fotoğrafın kendisi olduğunu onaylar; bağlanmayan kod iki haftada düşer.
- Geçerlilik: Yetişkinde 6–12 ay, çocukta daha kısa; bu süre içinde bütün belgelerde kullanılır.
- Kayıt: Görüntü alınınca silinir; kim, ne zaman, nereye aktardı kaydı belgenin geçerlilik süresi boyunca tutulur (Almanya'da 10,5 yıl).
Ücret
Finlandiya Polis Kurulu, makam çekiminin yıllık maliyetini 1–2 milyon € ve tek seferlik yaklaşık 0,75–1,05 milyon € olarak hesapladı; bu, belge başına 2–4 € demek (stüdyo fotoğrafı ortalaması yaklaşık 20 €). Almanya'da dairede çekim 6 €. Türkiye'de fiyatlar yerel odaların azami tarifesiyle belirleniyor; Ankara Ticaret Odası'nın 2026 tarifesinde 4 biyometrik baskı 714 TL, dijital dosya dahil 884 TL, yalnız dijital dosya 612 TL (KDV hariç). Öneri: devlet çekimi belge harcına dahil ya da sembolik ücretli olsun; sağlayıcı kanalında fiyat serbest kalsın, devlet aktarım için sağlayıcıdan ücret almasın. Almanya'daki tartışma, devlet ücretinin hangi maliyetleri kapsadığının baştan açıkça yazılması gerektiğini gösteriyor.
08 · Geçiş takvimi
Gönüllü başla, ölç, sonra zorunlu yap
- Aşama 0 · ilk 6 ayŞartname ve başlangıç ölçümü. Ulusal biyometrik fotoğraf şartnamesinin taslağı kamuoyu görüşüne açılır. MERNİS fotoğraf arşivinde bir kerelik 1:N tekilleştirme ve kalite örneklemesi yapılır (Hollanda'nın ehliyet kaydında yaptığı gibi). Hukuki değişiklik paketi hazırlanır.
- Aşama 1 · 6–18 ayPilotlar. Seçilen illerde gişe kamerası ve Nüfusmatik kamera modülü. Kayıtlı sağlayıcı kanalı gönüllü olarak açılır; ilk belge ehliyet olur (Hollanda RDW, İspanya'nın sağlık merkezleri). Kanal payları ve ret oranları ölçülür.
- Aşama 2 · 18–30 ayBasılı fotoğrafın kaldırılması. Kimlik kartı ve pasaportta basılı fotoğraf kabulü sona erer; 12 aylık geçiş süresi tanınır. Almanya'nın üç aylık geçişi sistemlerin geç hazır olması nedeniyle sıkıntılı geçti. Temsilcilikler kendi çekim düzenine geçer.
- Aşama 3 · 30 aydan sonraGenişletme. Uzaktan yenileme pilotu sonuçlara göre genişletilir. Göç İdaresi ikamet izinlerinde fotoğraf yüklemesinden canlı çekime geçilir; ABD, Kanada ve İsveç yabancılarda zaten canlı çekim yapıyor.
Türkiye'yi dışarıdan etkileyen tarihler
- 1 Ocak 2026Denetim sistemleri ISO/IEC 39794 verisini okuyabilmeli.
- 10 Nisan 2026AB Giriş/Çıkış Sistemi tam işler; Türk yolcuların yüzü sınırda canlı alınıp çiple karşılaştırılıyor.
- 1 Ocak 2027Yeni verilen çiplerde PACE zorunlu.
- 2027 (planlanan)Yeni VIS: Schengen vizesinde başvuru anında canlı yüz görüntüsü. ABD'de ilk pasaport başvurusu çevrim içi.
- 1 Ocak 2028BAC'li çip verilmez.
- 2028 ortası (hedef)Hollanda'da dijital fotoğraf yasa tasarısı Meclis'e.
- 1 Ocak 2030Düzenleyenler çipte ISO/IEC 39794 kullanmak zorunda.
09 · Riskler
Başka ülkelerde gerçekleşmiş riskler ve önlemleri
| Risk | Nerede görüldü | Önlem |
|---|---|---|
| Gişe kapasitesi ve randevu yığılması | İsveç'te 2027'de 2,4 milyon pasaportun süresi doluyor; Belçika'da bazı belediyelerde üç haftalık bekleme. | Sağlayıcı kanalı, başvurudan ayrı kiosk çekimi, mobil istasyonlar. |
| Merkezi sistem arızası | Macaristan'da 28 Temmuz 2026'da ülke çapındaki arıza bütün fotoğraflı işlemleri durdurdu. | Çevrimdışı çekim ve sonradan aktarım; yedek merkez. |
| Tedarikçi bağımlılığı | Tek tedarikçiye bağlı projelerde sözleşme bitince biyometrik basımın uzun süre durduğu örnekler var. | Şartname ve verinin devlette kalması; birden fazla sertifikalı tedarikçi. |
| Erişimde dışlanma | Almanya'da terminaller 1,20–2,10 m boy için tasarlandı; Fransa'da kırsalda fotoğrafçı bulma sorunu. | Bebek ve engelli istisnaları, mobil çekim, PTT ve muhtarlık noktaları, ücretsiz alternatif. |
| Otomatik kontrolde yanlılık | Birleşik Krallık'ta koyu tenli kadınların fotoğrafı iki kattan fazla reddedildi. | Açık kaynaklı kalite aracı, yayın öncesi demografik test, insan incelemesi ve cezasız tekrar. |
| Şeffaf olmayan ret | BAE'de Mayıs 2026 sıkılaştırması gerekçesiz ret dalgası yarattı; acenteler görüntü düzenleme araçlarına yöneldi. | Her retle birlikte makinece okunabilir gerekçe, önceden ilan edilen kural, herkese açık ön kontrol aracı. |
| Elle onayla delinen kontrol | Almanya'da otomatik kontrolü geçemeyen fotoğrafların yaklaşık %12'si onaylandı (basında BMI'ye atıfla). | Elle onayların kayıt altına alınması, gerekçe zorunluluğu ve denetim. |
| İşlev kayması ve gizli kopyalar | BK'da polisin pasaport galerisinde arama sayısı 2'den 417'ye çıktı; İsrail'de istem dışı ikinci yüz veritabanı oluştu. | 1:N arama yetkisinin kanunla sınırlanması, yıllık rapor, kopya envanteri ve silme takvimi. |
| Hukuki dayanak eksikliği | İrlanda'da yüz şablonları için dayanak bulunamadı, 550.000 € ceza. | Kanun değişikliği ve yayımlanmış etki değerlendirmesi, sistemden önce. |
| Aracıların saldırısı | Avustralya'da vize uygulamasına yönelik saldırıların çoğu acentelerden geldi. | Başkası adına yükleme yapan herkesin kayıtlı ve sorumlu olması; uygulama kanalında enjeksiyon testi. |
| Sektör direnci | Belçika ve Polonya'da fotoğrafçıların tepkisi; Fransa'da 2011'de devlet çekimi kaldırıldı. | Sektörün tasarıma baştan katılması, kayıtlı sağlayıcı rolü, geçiş desteği ve eğitim. |
10 · Vatandaş ve sektör
Kim için ne değişir
Vatandaş
Baskı taşımak, ebat ve fon kuralları yüzünden geri çevrilmek ve kartın kalite kontrolde iptal edilmesi biter. Fotoğraf ya gişede parmak iziyle aynı anda çekilir ya da fotoğrafçıda çekilip telefona gelen bir kodla e-Devlet'e bağlanır. Aynı fotoğraf kimlik, pasaport ve ehliyet için kullanılır. Yenilemede, uygun durumdaki yetişkin evinden işlem yapabilir. Fotoğrafının hangi kurumda kullanıldığını e-Devlet'te görür.
Fotoğrafçı
Almanya'da kayıtlı sağlayıcı kanalı ilk yılda fotoğrafların yaklaşık %40'ını taşıdı; Slovenya'da 2024–2025'te yaklaşık 255 kayıtlı fotoğrafçı kimlik kartlarının yaklaşık %60'ını yapıyordu. Kayıtlı bir rol, sektörün zincirden çıkarılmasından çok daha iyi bir sonuç. Karşılığında fotoğrafçı kayıt, eğitim, sertifikalı yazılım, görüntüye dokunmama ve kalite istatistiğine dayalı denetim kabul eder. Türkiye'de fotoğrafçılar TESK'teki 13 federasyonun hiçbirinde ayrı temsil edilmiyor; esnaf odaları ve ticaret odaları arasında dağınık. Tasarım bu iki oda sistemiyle birlikte yapılmalı.
Kamu kurumları
ÖSYM, MSB, Göç İdaresi, ÇSGB ve MEB kendi fotoğraf kurallarını ve yükleme ekranlarını tek tek yönetmek yerine NVİ'nin doğrulanmış kaydına vatandaşın onayıyla erişir. Kurumlar arası şartname farkı biter. Bankalar ve operatörler daha güvenilir bir çip fotoğrafına karşı doğrulama yapar.
11 · Biz kimiz
Bu öneriyi kim, neden yazdı
vesikalik.com.tr, Türkiye'de çevrim içi biyometrik vesikalık fotoğraf analizi, düzenleme ve baskı hizmeti veren ticari bir şirkettir. Bu konuda ticari bir çıkarımız var ve bunu açıkça belirtiyoruz. Önerdiğimiz model belirli bir şirkete ayrıcalık tanımıyor; önerilen kurallar bizim hizmetimiz dahil bütün sağlayıcılara aynı biçimde uygulanır.
Bu belgedeki Türkiye ölçümü kendi verimizdir; kişisel veri içermeyen toplu sayılardır ve bağımsız olarak doğrulanmamıştır. Yöntemimizi, anonim istatistiklerimizi ve test görüntüleri hazırlama deneyimimizi kamu kurumlarıyla paylaşmaya, pilot çalışmalara ve açık standartlara uyumlu araçların geliştirilmesine katkı vermeye hazırız.
Belgeyi düzeltmek, eksik bir ülkeyi eklemek ya da görüş bildirmek için: [email protected]. Belge yaşayan bir metindir; her güncellemede sürüm numarası ve tarih değişir.
12 · Yöntem ve sınırlar
Bu belge nasıl hazırlandı
- Araştırma Ekim 2026'da on bölgeye ayrılarak yapıldı: Almanya ve Benelüks, Birleşik Krallık ve İrlanda, Güney Avrupa, İskandinavya ve Baltık, Orta ve Doğu Avrupa ile Avrasya, Amerika ve Okyanusya, Asya, Orta Doğu ve Afrika, uluslararası standartlar ve vakalar, Türkiye.
- Her bölgenin bulguları ayrı bir doğrulama turunda resmî kaynaklara karşı yeniden kontrol edildi; düzeltilen bilgiler metne işlendi, doğrulanamayan bilgiler çıkarıldı. Toplam 212 kayıt incelendi.
- Kaynakların büyük kısmı resmî gazete, bakanlık, meclis ve uluslararası kuruluş metinleridir. Resmî sitesine erişilemeyen birkaç ülkede tanınmış basın kaynakları kullanıldı ve kaynak sütununda belirtildi.
- Resmî kaynağına erişilemediği ya da bilgisi yalnız ansiklopedik kaynaklara dayandığı için bu sürümde kataloğa alınmayan ülkeler: Arnavutluk, Beyaz Rusya, Bulgaristan, Ermenistan, Fas, Irak, İran, Katar, Kazakistan, Kosova, Kuzey Makedonya, Meksika, Özbekistan, Ruanda, Rusya, Şili, Tunus ve Umman. Sonraki sürümde eklenecekler.
- Rakamlar kaynağın verdiği haliyle aktarıldı; farklı tarihlerdeki rakamlar karşılaştırılırken tarih belirtildi.
- Bu belge hukuki görüş değildir. Mevzuat atıfları Ekim 2026 itibarıyla okunduğu haliyledir.
13 · Kaynaklar
Başlıca kaynaklar
Türkiye
- Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı Yönetmeliği, RG 03.12.2019
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu
- NVİ, T.C. Kimlik Kartı İşlemleri
- NVİ İstanbul, Biyometrik Fotoğraf Özellikleri (17.01.2020)
- NVİ talimatı 13.12.2023 ve 14.03.2018 fotoğraf eki
- NVİ talimatı 12.03.2019, farklı kişilere ait fotoğraflar
- NVİ yazısı 23.08.2019, fotoğraf ve imza formlarının iadesi
- NVİ, Nüfusmatik SSS
- TÜBİTAK BİLGEM, e-kimlik teknolojileri (AKiS)
- ÖSYM, aday fotoğraflarının kimlik kartı fotoğrafıyla güncellenmesi (07.10.2020)
- MSB, e-Yoklama SSS
- Göç İdaresi, ikamet başvurusunda fotoğraf kullanımı
- YUKK Uygulama Yönetmeliği, RG 17.03.2016
- ÇSGB e-İzin, biyometrik fotoğraf
- MEB e-Okul rehberi (2025)
- BDDK, Uzaktan Kimlik Tespiti Yönetmeliği, RG 01.04.2021
- BTK yönetmelik değişikliği, RG 11.06.2026
- TCMB tebliğ değişikliği, RG 04.09.2026
- e-Devlet, kimlikle doğrulanmış telefon numarası (NFC)
- 6698 sayılı KVKK (7499 değişiklikleriyle)
- KVKK, Biyometrik Verilerin İşlenmesi Rehberi (Mart 2025)
- 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu
- 177 sayılı CBK (192 değişikliğiyle)
- 2019/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi
- ATO, 2026 Fotoğrafçılar Azami Fiyat Tarifesi
Almanya
- Bundestag Drucksache 21/6241, hükümet cevabı (01.06.2026)
- BSI TR-03170 · sertifikalı ürünler
- PassV §6 · PassV §7 · PAuswV §5c
- netzpolitik.org (08.04.2025)
- Handwerksblatt, 2020 taslağına itiraz
- Peng! Kollektiv, MaskID (2018)
Avrupa
- Slovenya, e-fotograf zorunluluğu (13.03.2026) · 24.03.2025
- Yunanistan, pasaport belgeleri (myPhoto) · ΚΥΑ 34933/2022
- Fransa, kimlik fotoğrafı · ANTS 2023 raporu · soru 38944 · soru 25497
- Finlandiya Ulusal Polis Kurulu görüşü (16.02.2026) · HE 100/2026 vp · Kararname 1168/2016
- Hollanda, Kamerstuk 25764 nr. 154 · Onderzoek Live Enrolment (2020) · RDW algoritma kaydı · RDW başvuru kodu
- Belçika, kimlik sahteciliği görev gücü genelgesi (18.08.2026)
- Lihtenştayn, LGBl. 2024/206 · LGBl. 2025/250
- Polonya, soru önergesi 12820 yanıtı (07.01.2026)
- Estonya, belge fotoğrafı kuralları · İzlanda, pasaport başvurusu · İsveç, pasaport SSS
- BK, pasaport fotoğrafı · photo code şartnamesi · EUSS deneme raporu · 2024 başvuru sayıları (FOI) · BBC (2020) · Privacy International (2025)
- İrlanda, pasaport fotoğrafı · MyGovID · Veri Koruma Komisyonu kararı (12.06.2025)
Amerika, Asya, Orta Doğu ve Afrika
- ABD, çevrim içi yenileme (Nextgov, 04.05.2026) · Dışişleri Bakanı açıklaması (29.09.2026) · Federal Register 2025-22461 · 6 CFR 37.25
- Kanada, çevrim içi yenileme · Yeni Zelanda DIA 2024/25 · Avustralya myID · Kolombiya
- Guangzhou (2021) · Guangdong (2023) · Şanghay standardı · Makao · Tayvan
- Japonya, kabinden başvuru · Japonya, çevrim içi pasaport · Kore, fotoğraf kuralları · Singapur
- Sri Lanka, pasaport · Sri Lanka, kimlik ICAO fotoğrafı · Hindistan Passport Seva · Pakistan DGIP
- Suudi Arabistan (Ajel) · BAE ret dalgası (Travel News) · İsrail (Calcalist) · Cezayir · Lübnan · Güney Afrika · Gana
Standartlar ve araştırma
- ICAO Doc 9303 · Bölüm 3 · Bölüm 9 · Bölüm 11
- ICAO TR Portrait Quality v1.0 (arşiv kopyası) · ICAO DTC rehberi (2025)
- ISO/IEC 29794-5:2025 · OFIQ (BSI) · OFIQ GitHub · eu-LISA OFIQ
- ISO/IEC 20059:2025 · CEN/TS 18099:2024 · iBeta, ISO 30107-3
- NIST FATE MORPH · NIST IR 8584 · NIST FATE Quality · NIST SP 800-63A-4
- ETSI TS 119 461 V2.1.1 · AB 2025/1208 · AB 2021/1134 · EES · eIDAS 2.0 · eu-LISA 2026–2028 planı
- ABAD C-61/22 basın açıklaması · Frontex 2019 konferans tutanakları · iMARS (CORDIS)
- MOSIP SBI şartnamesi · DHS RIVR sonuçları · Avustralya İçişleri, IFPC 2025 · Finlandiya barkod denemesi, IFPC 2025 · 404 Media, OnlyFake (2024)
Ülke kataloğundaki her satırın kaynağı kendi satırında verilmiştir.
14 · Sözlük
Terimler
- Morph
- İki ya da daha fazla kişinin yüzünü tek görüntüde birleştirme; ortaya çıkan fotoğraf her iki kişiyle de eşleşebilir.
- Tek görüntü ve karşılaştırmalı morph tespiti
- Tek görüntü tespiti yalnız şüpheli fotoğrafa bakar. Karşılaştırmalı tespit şüpheli fotoğrafı güvenilir bir fotoğrafla (canlı çekim ya da önceki kayıt) karşılaştırır ve daha sağlamdır.
- Canlılık testi (PAD)
- Kameranın önünde gerçek ve canlı bir insan olduğunu; maske, ekran ya da baskı olmadığını doğrulayan kontrol.
- Enjeksiyon saldırısı
- Görüntünün kameraya hiç uğramadan sanal kamera, emülatör ya da yazılım müdahalesiyle sisteme verilmesi.
- 1:1 ve 1:N
- 1:1, bir yüzü tek bir kayıtla karşılaştırır (doğrulama). 1:N, bir yüzü bütün veritabanıyla karşılaştırır (tekilleştirme, mükerrer kimlik arama).
- DG2
- Pasaport ve kimlik kartı çipinde yüz görüntüsünün tutulduğu, düzenleyen devlet tarafından imzalanmış veri grubu.
- NFC, PACE, BAC
- NFC telefonun çipi temassız okumasını sağlar. PACE ve BAC çipe erişimi koruyan mekanizmalardır; PACE daha yenidir ve 2027'den zorunludur.
- Göz arası mesafe (IED)
- Fotoğrafta iki göz merkezi arasındaki piksel sayısı; görüntü çözünürlüğünün yüz tanımada kullanılan ölçüsü.
- Fotoğraf kodu
- Fotoğrafın kendisi yerine vatandaşa verilen ve dairenin fotoğrafı güvenli bir sunucudan çekmesini sağlayan referans.
- OFIQ
- ISO/IEC 29794-5 yüz görüntü kalitesi standardının açık kaynaklı referans uygulaması.